Powered By Blogger

Jumat, 04 Januari 2019

GUA SUNYARAGAI DALAM BAHASA CIREBON

GUA SUNYARAGI CIREBON


kitha Cirebon ingkang tepang kaliyan nama kitha wali ngrupikaken kitha ingkang syarat badhe panilaran sejarah. salah satunggal panilaran ingkang enten ing kitha Cirebon yaiku Gua Sunyaragi yaiku wungon ingkang mirip kaliyan candi. kajawi kanaman kaliyan nami Gua Sunyaragi, panilaran kesebat asring kanaman Taman toya Sunyaragi utawi Taman Sari Sunyaragi. nami "Sunyaragi" piyambak asalipun saking tembung "sunya" ingkang artosipun sepen, uga tembung "ragi" ingkang artosipun raga, kekalihipun yaiku basa sangsekerta. Gua Sunyaragi berlokasi ing Kelurahan Sunyaragi, Kesambi, kitha Cirebon, utawi tepatnya ing sisi radin by pass Brigjen Dharsono.

Gua Sunyaragi ing wungu ing inggil pasiten kaliyan wiyar sekitar 15 hektar. Konstruksi uga komposisi wungon niki ngrupikaken taman toya. sarehdenten punika Gua Sunyaragi kanaman ugi Taman toya Sunyaragi. ing zaman riyen kompleks Gua kesebat ing kelilingi dening setunggal tlagi, yaiku tlagi jatos. Lokasi dipunpundi riyen enten tlagi jatos kala niki sampun ngaking uga kelangkungan dening radin by pass Brigjen Dharsono, lepen Situngkul, lokasi Pembangkit listrik Tenaga Gas Sunyaragi gadhah PLN, sabinan uga sakunjukanipun malih dados pangawisan para wargi. kajawi punika, ing kompleks Gua kesebat enten kathah toya terjun damelan dados penghias, uga hiasan taman kados patung liman, patung estri kenyo Sunti, mawi patung Garuda uga sawer. Gua Sunyaragi ngrupikaken salah satunggal kunjukan saking Keraton Pakungwati, ingkang sakmenika nduwe nami Keraton Kasepuhan.
Kompleks Gua Sunyaragi niki kunjuk dados kalih kunjukan yaiku pesanggrahan uga wungon gua. kunjukan pesanggrahan dipunpepaki kaliyan serambi, ruang tilem, kamar adus, kamar dandos, ruang ibadah uga kepang dening taman pepak kaliyan kolam. wungon gua-gua nduwe bentuk redi-reden, dipunpepaki terowongan pahubung ngandhap siti uga saluran toya. kunjukan njawi komplek bermotif sela karang uga mega. konten kori njawi nduwe bentuk candi kedhap uga konten lebetipun nduwe bentuk paduraksa.
tujuan utami dipunwungunipun Gua Sunyaragi yaiku dados panggen konjuk kendel uga meditasi para Sultan Cirebon uga keluarganya.
lebet sejarah pamungonipun, enten kalih buah versi, ingkang setunggal yaiku warta lisan babagan sejarah ngadegipun gua Sunyaragi ingkang katur sacara mandhap-tumendhak dening para priyantun Cirebon utawi turun keratin, versi kesebat langkung dipuntepang kaliyan nama versi Carub Kanda. Versi ingkang kaping kalih yaiku versi Caruban Nagari, yaiku versi ingkang ing dasarkan ing buku “Purwaka Caruban Nagari” ingkang ing serat tangan dening Pangeran Kararangen ing taun 1720 M. nanging sejarah ngadegipun gua Sunyaragi versi Caruban Nagari berdasarkan sumber keserata ingkang dipunginakaken dados acuan para pemandu wisata gua Sunyaragi yaiku taun 1703 M konjuk nempuhaken babagan sejarah Gua Sunyaragi, amargi sumber keserat niki langkung nggadhahi bukti ingkang kiyat daripada sumber-sumber lisan. Kompleks Sunyaragi dipunlairaken langkung proses ingkang sanget panjang. ngriki menika kaping beberapa ngalami perombakan uga saen. 
miturut buku Purwaka Carabuna Nagari karya Pangeran Arya Carbon, Tamansari Gua Sunyaragi dipunwungu ing taun 1703 M dening Pangeran Kararangen (Pangeran Kararangen yaiku nami benten saking Pangeran Arya Carbon). nanging miturut Caruban Kandha uga beberapa catetan saking Keraton Kasepuhan, Tamansari dipunwungu amargi Pesanggrahan ”Giri Nur Sapta Rengga” berubah gina dados panggen pamakaman ratu-ratu Cirebon, ingkang sakmenika dipuntepang dados Astana redi jatos. paling utami dipunhubungaken kaliyan wiyarakenan Keraton Pakungwati (sakmenika Keraton Kasepuhan) ingkang kedadosan ing taun 1529 M, kaliyan pamungon tembok keliling keraton, Siti Inggil uga benten-benten. dados data bandingan, Siti Inggil dipunwungu kaliyan ditandai candra sengkala ”Benteng Tinataan Bata” ingkang nunjuk angka taun 1529 M. ing Tamansari Gua Sunyaragi enten setunggal taman Candrasengkala ingkang kanaman ”Taman Bujengin Obahing Bumi” ingkang nunjuk angka taun 1529. ing kaping kalih panggen punika ugi enten samen, yakni enten gapura ”Candi kedhap” ingkang sami ageng bentuk uga penggarapannya. sawegaken Pangeran Kararangen namung mungu kompleks Gua Arga Jumut uga Mande Kemasan kamawon.
dipunningal saking gaya utawi corak uga motif-motif ingkang muncul mawi pola-pola wungon ingkang mernani saged disimpulkan menawi gaya arsitektur Gua Sunyaragi ngrupikaken pikantuk saking perpaduan antawis gaya Indonesia klasik utawi Hindu, gaya Cina utawi Tiongkok kina, gaya wetan madya utawi Islam, uga gaya Eropa.
Gaya Indonesia klasik utawi Hindu saged keningal ing beberapa wungon nduwe bentuk joglo. kados ta, ing wungon Bale Kambang, Mande Beling uga gedung Pesanggrahan, bentuk gapura uga beberapa buah patung kados patung liman uga patung manusia nduwe sirah garuda ingkang dililit dening sawer. sedaya ornamen wungon ingkang enten nunjukaken entenipun mukawis sinkretisme budaya ingkang kiyat ingkang asalipun saking macem-macem donya. nanging, umumnya dipengaruhi dening gaya arsitektur Indonesia Klasik utawi Hindu.